رفتن به متن کامل و فهرست مطالب ↓
خلاصه و نکات کلیدی · حدود ۲ دقیقه
SA FIT | دانشنامه ورزشی
شناخت آسیب و بازگشت مرحلهای به تمرین
نویسنده: سجاد احمدی | مدیر علمی و مؤسس SA FIT
کارشناس ارشد آسیبشناسی ورزشی و حرکات اصلاحی
آرنج تنیسبازان معمولاً در سمت بیرونی و آرنج گلفبازان در سمت داخلی آرنج درد ایجاد میکند.
تفاوت درد داخل و خارج آرنج
حرکتهای مکرر مچ و گرفتن محکم ابزار میتوانند تاندونهای ساعد را تحریک کنند. در آرنج تنیسبازان درد بیشتر در بیرون آرنج و در آرنج گلفبازان بیشتر در داخل احساس میشود. هر دو وضعیت میتوانند خارج از این دو ورزش نیز رخ دهند.
تنظیم بار و تمریندرمانی
ابتدا فعالیتهایی را که درد را تشدید میکنند شناسایی و بارشان را تنظیم کنید. تمرینهای تقویت و کشش ساعد میتوانند بخشی از برنامهای باشند که متخصص برای تحمل تدریجی بار پیشنهاد میکند. ضعف محسوس یا علائم پایدار نیاز به ارزیابی دارد.
سؤال متداول
آیا باید همه تمرینهای دست را کنار گذاشت؟
فعالیت قابلتحمل را میتوان با نظر متخصص حفظ کرد. حجم و شدت حرکات تحریککننده را بر اساس واکنش آرنج تنظیم کنید.
منبع
آکادمی جراحان ارتوپدی آمریکا، تمریندرمانی آرنج تنیسبازان و گلفبازان
مطالعهٔ مرتبط در SA FIT: گیر افتادگی شانه
این مطلب آموزشی جایگزین معاینه یا برنامه درمانی فردی نیست.
برای مطالعهٔ بیشتر، راهنمای پیشگیری و مدیریت آسیبهای ورزشی و معرفی تمرینات بازتوانی ورزشی SA FIT را ببینید.
SA FIT | دانشنامه ورزشی
آرنج تنیسبازان و گلفبازان؛ شناخت آسیبهای تاندونی و تمرینات درمانی
راهنمای جامع شناخت دردهای تاندونی آرنج، تفاوت آسیبهای سمت خارجی و داخلی، عوامل ایجادکننده، روشهای ارزیابی و اصول تمریندرمانی و بازگشت به فعالیت ورزشی
نویسنده: سجاد احمدی | مدیر علمی و مؤسس SA FIT
کارشناس ارشد آسیبشناسی ورزشی و حرکات اصلاحی
آخرین بهروزرسانی: مهر ۱۴۰4

مقدمه
درد آرنج یکی از مشکلات شایع در میان ورزشکاران، بهویژه افرادی است که حرکات تکراری دست و مچ را انجام میدهند. این عارضه فقط به ورزشکاران رشته تنیس یا گلف محدود نمیشود و ممکن است در بدنسازان، وزنهبرداران، ورزشکاران رشتههای راکتی، کارگران، نقاشان، کاربران رایانه و افرادی که فعالیتهای تکراری با دست انجام میدهند نیز مشاهده شود.
دو مورد شناختهشده از آسیبهای تاندونی ناحیه آرنج، آرنج تنیسبازان و آرنج گلفبازان هستند. آرنج تنیسبازان معمولاً با درد در قسمت خارجی آرنج و آرنج گلفبازان با درد در قسمت داخلی آرنج شناخته میشود.
با وجود تفاوت محل درد، هر دو عارضه میتوانند با افزایش بار تکراری، کاهش ظرفیت تحمل تاندون، ضعف عضلات ساعد و مدیریت نامناسب تمرین ارتباط داشته باشند.
یکی از اشتباهات رایج این است که افراد تصور میکنند برای درمان این آسیبها باید تمام فعالیتهای دست را متوقف کنند یا صرفاً با ماساژ و استراحت مشکل را برطرف سازند. در حالی که در بسیاری از موارد، مدیریت بار تمرینی و انجام تمرینات مقاومتی تدریجی نقش مهمی در بهبود عملکرد تاندون دارند.
هدف این مقاله، بررسی علمی آسیبهای تاندونی آرنج، شناخت تفاوت آرنج تنیسبازان و گلفبازان، معرفی عوامل خطر، توضیح روشهای ارزیابی و ارائه اصول تمریندرمانی برای بازگشت ایمن به ورزش و فعالیتهای روزمره است.
ساختار آناتومیکی مفصل آرنج
مفصل آرنج از ارتباط سه استخوان بازو، زند زبرین و زند زیرین تشکیل شده است. این مفصل امکان خم و راست کردن آرنج و همچنین چرخش ساعد را فراهم میکند.
اطراف مفصل آرنج، عضلات و تاندونهای متعددی قرار دارند که در کنترل حرکات مچ دست، انگشتان و ساعد نقش دارند.
در قسمت خارجی آرنج، تاندونهای مربوط به عضلات بازکننده مچ دست به برجستگی استخوانی خارجی بازو متصل میشوند. این ناحیه در آرنج تنیسبازان اهمیت ویژهای دارد.
در قسمت داخلی آرنج، تاندونهای عضلات خمکننده مچ و انگشتان و همچنین عضلات مرتبط با چرخش ساعد به برجستگی استخوانی داخلی بازو متصل میشوند. این ناحیه در آرنج گلفبازان درگیر میشود.
تاندونها ساختارهایی از بافت همبند مقاوم هستند که نیروی تولیدشده توسط عضله را به استخوان منتقل میکنند. عملکرد مناسب آنها برای انجام حرکات قدرتی، کنترل مچ و گرفتن اجسام ضروری است.
آرنج تنیسبازان چیست؟
آرنج تنیسبازان که با نام درد تاندونی سمت خارجی آرنج نیز شناخته میشود، اختلالی است که معمولاً با درد در قسمت خارجی آرنج و حساسیت در محل اتصال تاندونهای بازکننده مچ دست همراه است.
در گذشته این عارضه بیشتر بهعنوان التهاب تاندون معرفی میشد، اما امروزه مشخص شده است که در بسیاری از موارد مزمن، تغییرات ساختاری و اختلال در ظرفیت تحمل بار تاندون اهمیت بیشتری از التهاب ساده دارند.
یکی از عضلات مهم در این عارضه، عضله بازکننده کوتاه مچ دست از سمت زند زبرین است. این عضله در باز کردن مچ دست و تثبیت آن هنگام گرفتن اجسام نقش دارد.
زمانی که این عضلات بهصورت مکرر و بیش از ظرفیت فعلی خود تحت بار قرار بگیرند، ممکن است در ناحیه اتصال تاندونی آنها درد و کاهش عملکرد ایجاد شود.
آرنج گلفبازان چیست؟
آرنج گلفبازان به درد تاندونی قسمت داخلی آرنج گفته میشود. این عارضه معمولاً در محل اتصال تاندونهای خمکننده مچ دست و عضلات مرتبط با چرخش ساعد به برجستگی استخوانی داخلی بازو ایجاد میشود.
عضلات خمکننده مچ دست و انگشتان در گرفتن اجسام، کنترل مچ و انجام حرکات قدرتی نقش دارند.
تکرار زیاد حرکات خم کردن مچ، گرفتن محکم اجسام و چرخش ساعد در برابر مقاومت میتواند فشار قابل توجهی بر این تاندونها وارد کند.
آرنج گلفبازان نیز مانند آرنج تنیسبازان فقط مختص یک رشته ورزشی نیست و ممکن است در بدنسازان، ورزشکاران رشتههای پرتابی، سنگنوردان و افرادی که فعالیتهای دستی تکراری دارند دیده شود.
تفاوت آرنج تنیسبازان و گلفبازان
مهمترین تفاوت این دو عارضه در محل درد و گروه عضلانی درگیر است.
در آرنج تنیسبازان، درد معمولاً در قسمت خارجی آرنج و در محل اتصال تاندونهای بازکننده مچ دست احساس میشود. فعالیتهایی مانند گرفتن محکم اجسام، بلند کردن وسیله با کف دست رو به پایین و باز کردن مچ در برابر مقاومت ممکن است درد را افزایش دهند.
در آرنج گلفبازان، درد بیشتر در قسمت داخلی آرنج احساس میشود. خم کردن مچ، گرفتن محکم اجسام و چرخاندن ساعد در برابر مقاومت ممکن است علائم را تشدید کنند.
هر دو عارضه میتوانند با کاهش قدرت گرفتن دست، حساسیت موضعی و محدودیت در انجام فعالیتهای روزمره همراه باشند.
البته محل درد بهتنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست؛ زیرا مشکلات عصبی، آسیب رباطی و سایر اختلالات مفصل آرنج نیز ممکن است درد مشابه ایجاد کنند.
عوامل ایجادکننده آرنج تنیسبازان و گلفبازان
این آسیبها معمولاً در اثر ترکیبی از عوامل مکانیکی، تمرینی و فردی ایجاد میشوند.
افزایش ناگهانی حجم فعالیت
افزایش ناگهانی تعداد جلسات تمرین، مدت فعالیت یا شدت حرکات تکراری میتواند باعث شود تاندون بیش از ظرفیت فعلی خود تحت بار قرار بگیرد.
برای مثال، فردی که پس از چند ماه وقفه دوباره تمرینات سنگین بدنسازی را شروع میکند، ممکن است با افزایش سریع حرکات مربوط به ساعد و مچ، دچار درد آرنج شود.
گرفتن بیش از حد محکم اجسام
گرفتن محکم دسته دمبل، هالتر، راکت یا ابزارهای دستی باعث افزایش فعالیت عضلات ساعد میشود.
اگر این فعالیت بهصورت طولانی و تکراری انجام شود، ممکن است فشار واردشده به تاندونهای اطراف آرنج افزایش پیدا کند.
تکنیک نامناسب در تمرین
اجرای نادرست حرکات ورزشی میتواند باعث افزایش بار غیرضروری بر عضلات و تاندونهای ساعد شود.
در رشته تنیس، وضعیت نامناسب مچ هنگام ضربه زدن یا استفاده بیش از حد از مچ به جای هماهنگی کل اندام فوقانی میتواند در افزایش فشار نقش داشته باشد.
در تمرینات بدنسازی نیز استفاده از وزنه سنگین همراه با کنترل ضعیف مچ و ساعد ممکن است علائم را تشدید کند.
ضعف عضلات ساعد و مچ
ضعف عضلات مرتبط با مچ دست و کاهش ظرفیت تحمل بار آنها میتواند باعث شود فعالیتهای روزمره یا ورزشی فشار بیشتری به ساختارهای تاندونی وارد کنند.
البته ضعف عضلانی بهتنهایی علت قطعی آسیب نیست و باید در کنار سایر عوامل بررسی شود.
تکرار بیش از حد حرکات
فعالیتهایی مانند باز و بسته کردن مچ، گرفتن ابزار، کار طولانی با پیچگوشتی، ضربه زدن با راکت و بلند کردن مکرر اجسام میتوانند در صورت نبود استراحت کافی باعث افزایش بار تجمعی شوند.
افزایش سن و تغییرات بافتی
با افزایش سن، ویژگیهای ساختاری تاندون و توانایی سازگاری آن با بار تمرینی ممکن است تغییر کند. این موضوع میتواند در برخی افراد احتمال بروز مشکلات تاندونی را افزایش دهد.
بازگشت سریع پس از آسیب
شروع مجدد تمرینات سنگین پیش از بازیابی ظرفیت تاندون میتواند باعث بازگشت علائم شود.
کاهش درد بهتنهایی به معنای بازیابی کامل قدرت و تحمل تاندون نیست.
علائم آرنج تنیسبازان
مهمترین علامت آرنج تنیسبازان، درد در قسمت خارجی آرنج است.
این درد ممکن است هنگام گرفتن فنجان، بلند کردن کیف، باز کردن در، دست دادن یا نگه داشتن دمبل احساس شود.
در برخی افراد، درد به سمت ساعد انتشار پیدا میکند و هنگام باز کردن مچ دست در برابر مقاومت افزایش مییابد.
کاهش قدرت گرفتن دست نیز ممکن است مشاهده شود. فرد ممکن است احساس کند قدرت دست او نسبت به گذشته کمتر شده یا انجام فعالیتهای ساده دشوارتر شده است.
در مراحل ابتدایی، درد ممکن است فقط هنگام فعالیت ایجاد شود، اما در موارد طولانیمدت میتواند هنگام انجام کارهای سبک نیز احساس شود.
علائم آرنج گلفبازان
در آرنج گلفبازان، درد معمولاً در قسمت داخلی آرنج و اطراف برجستگی استخوانی داخلی احساس میشود.
خم کردن مچ دست، گرفتن محکم اجسام و چرخاندن ساعد ممکن است درد را افزایش دهند.
برخی افراد هنگام بلند کردن اجسام، حمل کیسه خرید یا انجام حرکات قدرتی دچار درد میشوند.
در مواردی که ساختارهای عصبی مجاور نیز درگیر باشند، ممکن است گزگز یا بیحسی در انگشت کوچک و انگشت حلقه مشاهده شود.
وجود این علائم میتواند احتمال درگیری عصب زند زیرین را مطرح کند و نیازمند ارزیابی دقیقتر است.
درجات و مراحل آسیب تاندونی آرنج
آسیبهای تاندونی آرنج را میتوان از نظر شدت علائم و میزان اختلال عملکرد بررسی کرد، اما نباید برای تمام افراد یک تقسیمبندی ثابت و قطعی در نظر گرفت.
در مراحل ابتدایی، درد معمولاً فقط هنگام فعالیتهای خاص ایجاد میشود. فرد ممکن است در حالت استراحت مشکل زیادی نداشته باشد، اما هنگام گرفتن اجسام یا تمرین با وزنه درد را احساس کند.
در مراحل پیشرفتهتر، درد ممکن است با فعالیتهای سبکتر نیز ایجاد شود و قدرت گرفتن دست کاهش پیدا کند.
در موارد مزمن، تغییرات ساختاری تاندون و کاهش ظرفیت تحمل بار ممکن است باعث تداوم علائم شوند. در این شرایط، بازگشت به فعالیت نیازمند برنامهریزی تدریجی و تمرین مقاومتی هدفمند است.
شدت درد همیشه نشاندهنده میزان آسیب ساختاری نیست. بنابراین ارزیابی باید بر اساس علائم، عملکرد و معاینه انجام شود.
روشهای تشخیص آسیبهای تاندونی آرنج
تشخیص معمولاً با بررسی شرح حال و معاینه فیزیکی آغاز میشود.
متخصص محل دقیق درد، زمان شروع علائم، نوع فعالیتهای تشدیدکننده، سابقه تمرینی و میزان محدودیت عملکردی را بررسی میکند.
معاینه آرنج تنیسبازان
در این معاینه، حساسیت قسمت خارجی آرنج و واکنش درد به حرکات مقاومتی باز کردن مچ دست بررسی میشود.
یکی از آزمونهای رایج، درخواست باز کردن مچ دست در برابر مقاومت است. در صورت وجود درد در قسمت خارجی آرنج، احتمال درگیری تاندونهای بازکننده مچ مطرح میشود.
همچنین گرفتن محکم اجسام و برخی آزمونهای کششی ممکن است برای بررسی علائم استفاده شوند.
معاینه آرنج گلفبازان
در این حالت، حساسیت قسمت داخلی آرنج و درد هنگام خم کردن مچ دست یا چرخاندن ساعد در برابر مقاومت بررسی میشود.
متخصص همچنین وضعیت رباط داخلی آرنج و عصب زند زیرین را ارزیابی میکند؛ زیرا مشکلات این ساختارها ممکن است علائم مشابه ایجاد کنند.
تصویربرداری
در بسیاری از موارد، تشخیص با شرح حال و معاینه امکانپذیر است و تصویربرداری ضروری نیست.
در صورت وجود علائم غیرمعمول، درد ماندگار، شک به آسیبهای دیگر یا نیاز به بررسی دقیقتر، ممکن است از روشهایی مانند سونوگرافی یا تصویربرداری تشدید مغناطیسی استفاده شود.
تصویربرداری میتواند اطلاعاتی درباره ضخیمشدگی تاندون، تغییرات ساختاری، پارگیهای جزئی و سایر آسیبهای احتمالی ارائه کند.
آسیبهای دیگری که ممکن است با درد تاندونی آرنج اشتباه شوند
هر دردی در قسمت داخلی یا خارجی آرنج الزاماً به معنای آرنج تنیسبازان یا گلفبازان نیست.
گیر افتادگی عصب زند زبرین
در برخی افراد، عصب زند زبرین در مسیر خود در اطراف آرنج دچار تحریک میشود. این وضعیت ممکن است درد قسمت خارجی آرنج و ساعد ایجاد کند.
درگیری عصب زند زیرین
عصب زند زیرین از قسمت داخلی آرنج عبور میکند و در برخی افراد ممکن است در این ناحیه تحت فشار قرار بگیرد.
گزگز انگشت کوچک و نیمه داخلی انگشت حلقه، بیحسی و گاهی ضعف عضلات دست از علائم احتمالی این مشکل هستند.
آسیب رباط داخلی آرنج
در ورزشکاران پرتابی، بهخصوص افرادی که پرتابهای شدید و مکرر انجام میدهند، رباط داخلی آرنج ممکن است تحت فشار قرار بگیرد.
این آسیب میتواند با درد داخلی آرنج همراه باشد و با آرنج گلفبازان اشتباه گرفته شود.
آرتروز مفصل آرنج
تغییرات مفصلی میتوانند باعث درد، خشکی و محدودیت حرکتی شوند. در این شرایط ممکن است فرد هنگام خم و راست کردن آرنج احساس ناراحتی کند.
درد ارجاعی از گردن
برخی مشکلات ستون فقرات گردنی میتوانند باعث انتشار درد به بازو و ساعد شوند. اگر درد آرنج با علائم گردن یا اختلالات حسی همراه باشد، بررسی منشأ عصبی اهمیت دارد.
چه زمانی درد آرنج نیازمند بررسی فوری است؟
اگر درد آرنج پس از ضربه شدید ایجاد شده و با تغییر شکل مفصل، تورم قابل توجه یا ناتوانی در حرکت دادن دست همراه باشد، ارزیابی پزشکی ضروری است.
قرمزی، گرمی شدید مفصل، تب یا تورم ناگهانی نیز میتوانند نشانه مشکلاتی باشند که نباید صرفاً به آسیب تاندونی نسبت داده شوند.
همچنین ضعف پیشرونده دست، بیحسی مداوم یا کاهش قابل توجه توانایی گرفتن اجسام نیازمند بررسی تخصصی است.
اصول درمان آرنج تنیسبازان و گلفبازان
درمان این آسیبها باید با توجه به شدت علائم، مدت زمان درگیری و میزان اختلال عملکرد طراحی شود.
هدف اصلی، کاهش درد و بازیابی ظرفیت تحمل بار تاندون است.
مدیریت بار تمرینی
در مراحل ابتدایی، فعالیتهایی که باعث تشدید قابل توجه درد میشوند باید اصلاح شوند.
این موضوع به معنای توقف کامل تمام فعالیتها نیست. میتوان حرکات دردناک را موقتاً کاهش داد و فعالیتهای قابل تحمل را حفظ کرد.
برای مثال، فردی که هنگام انجام جلو بازو با هالتر درد دارد، ممکن است بتواند با کاهش وزنه، تغییر نوع گرفتن دسته یا انتخاب حرکت جایگزین تمرین کند.
تمرین مقاومتی تدریجی
تمرین مقاومتی یکی از بخشهای مهم بازتوانی تاندون است.
تمرینات باید با بار قابل تحمل آغاز شوند و بهتدریج افزایش پیدا کنند. هدف، بهبود توانایی تاندون و عضلات اطراف برای تحمل فعالیتهای روزمره و ورزشی است.
اصلاح تکنیک ورزشی
در ورزشکاران، بررسی نحوه اجرای حرکات اهمیت زیادی دارد.
اصلاح وضعیت مچ، نحوه گرفتن ابزار ورزشی، انتخاب وزن مناسب و تنظیم حجم تمرین میتوانند به کاهش بار غیرضروری کمک کنند.
درمانهای کمکی
بسته به شرایط فرد، ممکن است از روشهایی مانند استفاده کوتاهمدت از سرما برای کاهش ناراحتی، برخی درمانهای دستی یا وسایل حمایتی استفاده شود.
این روشها میتوانند در بعضی افراد به کنترل علائم کمک کنند، اما جایگزین برنامه بازتوانی و تمرین مقاومتی تدریجی نیستند.
تمرینات بازتوانی آرنج تنیسبازان
تمرینات زیر برای بهبود عملکرد عضلات بازکننده مچ دست و افزایش ظرفیت تحمل بار در ناحیه خارجی آرنج طراحی شدهاند. انتخاب و میزان تمرین باید با توجه به شدت علائم و وضعیت فرد انجام شود.
تمرین اول: کشش ملایم عضلات بازکننده مچ
دست آسیبدیده را در مقابل بدن قرار دهید و آرنج را بهآرامی صاف کنید. کف دست را رو به پایین نگه دارید. با دست مقابل، مچ را بهآرامی به سمت پایین خم کنید تا کشش ملایمی در قسمت خارجی ساعد احساس شود.
از وارد کردن فشار زیاد یا ایجاد درد تیز در آرنج خودداری کنید.
کشش را حدود پانزده تا بیست ثانیه حفظ کنید و دو تا سه بار تکرار کنید.
تمرین دوم: انقباض ایزومتریک بازکننده مچ
ساعد را روی میز قرار دهید و دست را از لبه میز خارج کنید. کف دست رو به پایین باشد.
با دست مقابل یا یک سطح ثابت، در برابر تلاش برای بالا بردن مچ مقاومت ایجاد کنید، بهگونهای که مچ حرکت نکند.
انقباض را حدود بیست تا سی ثانیه حفظ کنید و سپس استراحت کنید.
تمرین را در سه تا پنج نوبت انجام دهید. شدت انقباض باید قابل تحمل باشد و باعث تشدید واضح درد نشود.
تمرین سوم: بالا بردن مچ با دمبل سبک
ساعد را روی میز قرار دهید و مچ را از لبه میز آزاد بگذارید. یک دمبل سبک در دست بگیرید و کف دست را رو به پایین نگه دارید.
مچ را بهآرامی بالا ببرید و سپس در مدت کنترلشده پایین بیاورید.
در طول حرکت، ساعد ثابت باقی بماند و از حرکت دادن کل بازو خودداری کنید.
تمرین را با دو نوبت ده تا دوازده تکراری شروع کنید.
تمرین چهارم: پایین آوردن کنترلشده مچ
ساعد را روی میز قرار دهید و با کمک دست مقابل، مچ را به وضعیت بالا ببرید. سپس دست تمرینکننده را بهآرامی در برابر مقاومت وزن سبک پایین بیاورید.
تمرکز اصلی بر کنترل مرحله پایین رفتن حرکت است.
این تمرین میتواند برای تقویت تدریجی عضلات بازکننده مچ استفاده شود.
دو تا سه نوبت هشت تا ده تکراری برای شروع مناسب است.
تمرین پنجم: باز کردن انگشتان با کش
یک کش سبک دور انگشتان قرار دهید. انگشتان را بهآرامی از یکدیگر باز کنید و سپس به وضعیت اولیه بازگردانید.
حرکت باید کنترلشده باشد و از انقباض شدید یا ایجاد درد جلوگیری شود.
تمرین را در دو نوبت ده تا پانزده تکراری انجام دهید.
تمرین ششم: چرخش ساعد با مقاومت سبک
آرنج را کنار بدن و در زاویه حدود نود درجه نگه دارید. یک وسیله سبک در دست بگیرید و ساعد را بهآرامی به سمت داخل و خارج بچرخانید.
حرکت باید از ساعد انجام شود و شانه و بازو تا حد امکان ثابت بمانند.
تمرین را با دامنه راحت و مقاومت کم آغاز کنید.
تمرینات بازتوانی آرنج گلفبازان
در آرنج گلفبازان، تمرکز تمرینات بیشتر بر عضلات خمکننده مچ و انگشتان و کنترل چرخش ساعد است.
تمرین اول: کشش ملایم عضلات خمکننده مچ
دست آسیبدیده را در مقابل بدن قرار دهید و آرنج را بهآرامی صاف کنید. کف دست رو به بالا باشد.
با دست مقابل، انگشتان و مچ را بهآرامی به سمت عقب هدایت کنید تا کشش ملایمی در قسمت داخلی ساعد احساس شود.
از وارد کردن فشار زیاد خودداری کنید.
کشش را پانزده تا بیست ثانیه حفظ کنید و دو تا سه بار تکرار کنید.
تمرین دوم: انقباض ایزومتریک خمکننده مچ
ساعد را روی میز قرار دهید و کف دست را رو به بالا نگه دارید.
با دست مقابل در برابر تلاش برای خم کردن مچ مقاومت ایجاد کنید، بهگونهای که حرکت واقعی اتفاق نیفتد.
انقباض را بیست تا سی ثانیه حفظ کنید و سپس استراحت کنید.
تمرین را در سه تا پنج نوبت انجام دهید.
تمرین سوم: خم کردن مچ با دمبل سبک
ساعد را روی میز قرار دهید و کف دست را رو به بالا نگه دارید. یک دمبل سبک در دست بگیرید.
مچ را بهآرامی به سمت بالا خم کنید و سپس با کنترل به وضعیت اولیه بازگردانید.
در طول حرکت، ساعد ثابت بماند و از استفاده از شانه برای جابهجایی وزنه خودداری کنید.
تمرین را با دو نوبت ده تا دوازده تکراری شروع کنید.
تمرین چهارم: تقویت کنترل چرخش ساعد
آرنج را کنار بدن نگه دارید و آن را در زاویه حدود نود درجه خم کنید.
یک وسیله سبک مانند چکش کوچک یا وسیله مشابه را در دست بگیرید. ساعد را بهآرامی به سمت داخل و خارج بچرخانید.
در ابتدا از وسیله سبک و دامنه محدود استفاده کنید. با افزایش توانایی، میتوان مقاومت را بهتدریج افزایش داد.
تمرین را در دو نوبت هشت تا ده تکراری انجام دهید.
تمرین پنجم: گرفتن توپ نرم
یک توپ نرم و قابل فشردن را در دست بگیرید. آن را با فشار ملایم بفشارید و چند ثانیه نگه دارید.
سپس فشار را بهآرامی آزاد کنید.
این تمرین به بهبود کنترل عضلات دست کمک میکند، اما اگر گرفتن توپ باعث افزایش درد داخلی آرنج شود، باید شدت آن کاهش پیدا کند.
تمرین را در دو نوبت ده تکراری انجام دهید.
تمرین ششم: تقویت باز و بسته کردن انگشتان
انگشتان دست را بهآرامی باز کنید و سپس به حالت اولیه بازگردانید. در صورت تحمل مناسب، میتوان از کش سبک برای ایجاد مقاومت استفاده کرد.
حرکت باید بدون درد قابل توجه و با کنترل مناسب انجام شود.
تمرین را در دو نوبت ده تا پانزده تکراری انجام دهید.
چگونه شدت تمرینات بازتوانی را تنظیم کنیم؟
یکی از نکات مهم در تمریندرمانی تاندون، تنظیم مناسب بار تمرین است.
تمرین نباید بهگونهای باشد که باعث افزایش شدید درد یا تشدید علائم تا روز بعد شود.
در برخی برنامههای بازتوانی، مقدار کمی ناراحتی قابل تحمل هنگام تمرین پذیرفته میشود، اما این موضوع به شرایط فرد بستگی دارد و نباید بهعنوان مجوزی برای ادامه تمرین با درد شدید در نظر گرفته شود.
اگر درد پس از تمرین افزایش قابل توجهی پیدا کند، تا روز بعد باقی بماند یا عملکرد دست را مختل کند، لازم است مقاومت، تعداد تکرارها یا دفعات تمرین کاهش پیدا کند.
افزایش بار باید تدریجی باشد. ابتدا کیفیت حرکت و کنترل عضلات اهمیت دارد و پس از آن میتوان مقاومت تمرین را افزایش داد.
بازگشت به تمرینات بدنسازی پس از آسیب آرنج
بازگشت به بدنسازی پس از آرنج تنیسبازان یا گلفبازان باید بر اساس میزان درد، قدرت عضلات و توانایی گرفتن اجسام انجام شود.
در مراحل ابتدایی، بهتر است از وزنههای سبکتر استفاده شود و حرکاتی که باعث درد واضح میشوند بهطور موقت تغییر کنند.
تمرین جلو بازو
در صورت وجود درد، استفاده از وزنه سبک و کنترل وضعیت مچ اهمیت دارد.
ممکن است بعضی افراد با تغییر نوع گرفتن دسته یا انتخاب دمبل به جای هالتر راحتتر تمرین کنند.
نباید برای حفظ وزنه قبلی، مچ را در وضعیت نامناسب قرار داد یا حرکت را با فشار اضافی انجام داد.
تمرین پشت بازو
حرکات پشت بازو نیز میتوانند بسته به نوع اجرا و وضعیت مچ، فشار متفاوتی به آرنج وارد کنند.
در صورت وجود درد، بهتر است ابتدا از مقاومت سبک و دامنه قابل تحمل استفاده شود.
تمرینات زیربغل
حرکاتی مانند انواع قایقی و کشش از بالا ممکن است به گرفتن محکم دسته نیاز داشته باشند.
در صورت درد، کاهش مقاومت، کوتاه کردن دامنه یا انتخاب دسته مناسب میتواند به کنترل علائم کمک کند.
استفاده از بندهای کمکی در بعضی تمرینات ممکن است نیاز به گرفتن محکم را کاهش دهد، اما نباید بدون توجه به علت درد بهعنوان راهحل اصلی استفاده شود.
تمرینات سینه و سرشانه
در حرکات پرس، وضعیت مچ و نحوه انتقال نیرو به دست اهمیت دارد.
اگر گرفتن دسته یا قرارگیری مچ باعث تشدید درد شود، باید نوع حرکت یا نحوه اجرای آن اصلاح شود.
بازگشت به ورزشهای راکتی و گلف
بازگشت به ورزش پس از آسیب تاندونی آرنج باید بهصورت تدریجی انجام شود.
در ابتدا، تمرینات تکنیکی سبک و کوتاهمدت میتوانند جایگزین جلسات سنگین شوند.
پس از تحمل مناسب فعالیتهای سبک، مدت تمرین و شدت ضربات بهتدریج افزایش پیدا میکند.
در رشته تنیس، بررسی تکنیک ضربه، وضعیت مچ، نوع راکت و حجم تمرین اهمیت دارد.
در گلف نیز نحوه گرفتن چوب، کنترل مچ، هماهنگی تنه و اندام فوقانی و تعداد ضربات تمرینی باید بررسی شوند.
اگر پس از افزایش فعالیت، درد دوباره تشدید شود، بهتر است بار تمرینی به سطح قابل تحمل قبلی بازگردد و علت افزایش علائم بررسی شود.
چه زمانی فرد آماده بازگشت به تمرین کامل است؟
بازگشت به تمرین کامل نباید فقط بر اساس کاهش درد تعیین شود.
فرد باید بتواند فعالیتهای روزمره را بدون محدودیت قابل توجه انجام دهد، قدرت گرفتن دست او بهبود پیدا کرده باشد و حرکات مقاومتی مچ را با کنترل مناسب انجام دهد.
همچنین باید بتواند تمرینات اختصاصی رشته ورزشی خود را با شدت و حجم قابل قبول تحمل کند.
اگر درد در فعالیتهای ساده همچنان وجود داشته باشد یا قدرت دست بهطور محسوسی کاهش یافته باشد، بازگشت به تمرین سنگین ممکن است زودهنگام باشد.
اشتباهات رایج در درمان آرنج تنیسبازان و گلفبازان
یکی از اشتباهات رایج، استراحت مطلق و طولانیمدت است. کاهش موقت فعالیتهای تحریککننده میتواند مفید باشد، اما بیتحرکی طولانی ممکن است باعث کاهش قدرت و ظرفیت تحمل تاندون شود.
اشتباه دیگر، تمرین دادن تاندون با وزنه سنگین در حالی است که فرد هنوز توانایی تحمل بار سبک را ندارد.
برخی افراد نیز فقط روی ماساژ و روشهای تسکین درد تمرکز میکنند و تمرین مقاومتی تدریجی را نادیده میگیرند.
افزایش ناگهانی حجم تمرین پس از کاهش درد نیز میتواند باعث بازگشت علائم شود.
همچنین انجام کششهای شدید و طولانی با هدف از بین بردن درد، همیشه مناسب نیست و ممکن است در بعضی افراد علائم را افزایش دهد.
راهکارهای پیشگیری از آسیب تاندونی آرنج
پیشگیری از آرنج تنیسبازان و گلفبازان نیازمند مدیریت مناسب بار فعالیت و افزایش تدریجی ظرفیت عضلات و تاندونها است.
افزایش ناگهانی تعداد جلسات تمرین باید کنترل شود. ورزشکاران بهتر است پس از دورههای کمتحرکی، با حجم کمتر شروع کنند و بهتدریج شدت فعالیت را افزایش دهند.
تقویت عضلات ساعد و مچ، بهبود کنترل حرکتی، اصلاح تکنیک اجرای حرکات و استفاده از تجهیزات مناسب میتوانند در کاهش فشار غیرضروری نقش داشته باشند.
همچنین استراحتهای کوتاه در فعالیتهای تکراری، تغییر وضعیت دست و جلوگیری از گرفتن بیش از حد محکم ابزارها اهمیت دارد.
در بدنسازی، انتخاب وزنه متناسب با توانایی فرد و حفظ وضعیت مناسب مچ هنگام اجرای حرکات از نکات مهم پیشگیری هستند.
پرسشهای متداول درباره آرنج تنیسبازان و گلفبازان
آیا آرنج تنیسبازان فقط در ورزشکاران تنیس ایجاد میشود؟
خیر. این عارضه ممکن است در بدنسازان، افرادی که کارهای دستی تکراری انجام میدهند و حتی افرادی که فعالیت ورزشی خاصی ندارند نیز ایجاد شود.
آیا آرنج گلفبازان فقط مخصوص ورزشکاران گلف است؟
خیر. هر فعالیتی که باعث افزایش بار تکراری بر عضلات خمکننده مچ و تاندونهای داخلی آرنج شود، ممکن است در ایجاد این مشکل نقش داشته باشد.
آیا برای درمان آرنج تنیسبازان باید تمرین را کاملاً متوقف کرد؟
در بسیاری از موارد نیازی به توقف کامل فعالیت نیست. بهتر است حرکات تحریککننده اصلاح شوند و تمرینات قابل تحمل ادامه پیدا کنند.
آیا تمرین با دمبل برای آرنج آسیبدیده ممنوع است؟
خیر. تمرین با دمبل میتواند بخشی از برنامه بازتوانی باشد، اما وزن، نوع حرکت و تعداد تکرار باید متناسب با شرایط فرد انتخاب شوند.
آیا ماساژ باعث درمان قطعی آسیب تاندون آرنج میشود؟
ماساژ ممکن است در برخی افراد به کاهش موقت ناراحتی کمک کند، اما درمان اصلی در بسیاری از موارد بر مدیریت بار و تمرین مقاومتی تدریجی استوار است.
آیا آرنج تنیسبازان و گلفبازان میتوانند مزمن شوند؟
بله. اگر عوامل تشدیدکننده ادامه پیدا کنند یا ظرفیت تحمل تاندون بهدرستی بازیابی نشود، علائم ممکن است برای مدت طولانی باقی بمانند.
آیا استفاده از آرنجبند مفید است؟
در برخی افراد، وسایل حمایتی ممکن است هنگام فعالیت به کاهش علائم کمک کنند. با این حال، انتخاب آنها باید متناسب با نوع آسیب باشد و جایگزین تمریندرمانی نشود.
آیا درد آرنج نشانه پارگی تاندون است؟
خیر. بیشتر موارد درد تاندونی آرنج به معنای پارگی کامل تاندون نیستند. تشخیص میزان آسیب به معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری وابسته است.
چه مدت طول میکشد تا آرنج تنیسبازان بهبود پیدا کند؟
مدت بهبودی در افراد مختلف متفاوت است و به شدت علائم، مدت درگیری، شرایط جسمانی و نحوه مدیریت فعالیت بستگی دارد. بعضی افراد در چند هفته بهبود قابل توجهی پیدا میکنند، اما موارد طولانیمدت ممکن است به چند ماه بازتوانی نیاز داشته باشند.
جمعبندی
آرنج تنیسبازان و گلفبازان از مشکلات شایع تاندونی هستند که در اثر افزایش بار تکراری و کاهش ظرفیت تحمل تاندون ممکن است ایجاد شوند.
آرنج تنیسبازان معمولاً با درد قسمت خارجی آرنج و درگیری تاندونهای بازکننده مچ دست همراه است، در حالی که آرنج گلفبازان بیشتر قسمت داخلی آرنج و تاندونهای خمکننده مچ را درگیر میکند.
درمان این مشکلات فقط به استراحت یا کاهش درد محدود نمیشود. مدیریت بار تمرینی، اصلاح تکنیک، تقویت تدریجی عضلات ساعد و بازگرداندن ظرفیت تحمل تاندون از اصول مهم بازتوانی هستند.
ورزشکاران باید پس از کاهش علائم، تمرینات خود را مرحلهبهمرحله افزایش دهند و از بازگشت ناگهانی به وزنهها و فعالیتهای سنگین خودداری کنند.
هدف نهایی، بازگشت به فعالیت روزمره و ورزشی با قدرت، کنترل حرکتی و تحمل مناسب است.
منابع علمی پیشنهادی برای مطالعه بیشتر
راهنماهای بالینی و مرورهای علمی مربوط به ارزیابی و درمان درد تاندونی خارجی آرنج.
مرورهای علمی درباره اختلالات تاندونی سمت داخلی آرنج و درگیری مجموعه عضلات خمکننده و چرخاننده ساعد.
پژوهشهای مربوط به نقش تمرینات مقاومتی تدریجی در مدیریت اختلالات تاندونی اندام فوقانی.
منابع تخصصی ارتوپدی و پزشکی ورزشی درباره تشخیص افتراقی درد آرنج و آسیبهای عصبی اطراف مفصل.
توصیه پایانی
این مقاله با هدف آموزش عمومی تهیه شده است و جایگزین معاینه، تشخیص و برنامه درمانی اختصاصی توسط پزشک یا متخصص واجد صلاحیت نیست. در صورت وجود درد شدید، ضعف پیشرونده، بیحسی مداوم یا محدودیت قابل توجه حرکتی، ارزیابی تخصصی ضروری است.
برای دریافت برنامه تمرینی متناسب با شرایط بدنی، سابقه آسیب و هدف ورزشی خود، از طریق وبسایت SA FIT اقدام کنید.
SA FIT | نویسنده: سجاد احمدی | مدیر علمی و مؤسس
SA FIT؛ تمرین اصولی، بدن سالم، عملکرد ماندگار
